Özet


Affective and Cognitive Appraisals of Family Representations in Turkish Media

Bu çalışma, 2025 yılı boyunca Türk medyasında aile kavramının duygusal ve bilişsel düzeyde nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Değerleme Kuramı (Martin & White, 2005) ile Bilişsel Değerleme Kuramı (Lazarus, 1991) bütünleştirilerek, aile sözcüğü bağlamında yer alan duygusal ifadelerin tehdit, kontrol, sorumluluk, toplumsal iyilik hâli ve kültürel değerler gibi daha derin bilişsel değerlemeleri nasıl yansıttığı çözümlenmiştir. Veri seti, Hürriyet, Sabah ve Türkiye gazetelerinin 2025 yılı çevrimiçi arşivlerinden derlenen toplam 165 aile odaklı haberden oluşmaktadır. Her haber, duygusal yönelim açısından ve beş temel bilişsel değerleme boyutu (amaç uygunluğu, sorumluluk atfetme, başa çıkma potansiyeli, yenilik/olağandışılık ve önemlilik) çerçevesinde nitel olarak incelenmiştir. Bulgular, ailenin tek bir baskın duygu çerçevesi içinde değil, çift yönlü bir duygusal örüntü aracılığıyla inşa edildiğini göstermektedir. Bir yandan şiddet, kayıp, belirsizlik ve kurumsal yetersizliklerle ilişkili haberlerde korku, keder, şok ve öfke gibi olumsuz duygular öne çıkmaktadır. Bu duygular, tehdit algısı, düşük kontrol düzeyi ve ahlaki sarsıntı gibi bilişsel değerlendirmelerle yakından ilişkilidir. Öte yandan, iyileşme, gündelik aile yaşamı, toplumsal destek ve aile odaklı kamu politikalarına odaklanan haberlerde umut, dayanışma, gurur ve güven duyguları dikkat çekmektedir. Bu temsiller, yüksek başa çıkma potansiyeli, amaç uyumu ve aileye yönelik kültürel sorumluluk gibi bilişsel değerlendirmelere dayanmaktadır. Genel olarak çalışma, medya söyleminde duyguların, altta yatan bilişsel değerlendirmeler tarafından sistematik biçimde şekillendirildiğini ortaya koymaktadır. Duygusal anlamın dilsel olarak değerleme örüntüleri aracılığıyla nasıl kurulduğunu göstermesi bakımından bu çalışma; dilbilim, medya çalışmaları, sosyal psikoloji, kültürel çalışmalar ve iletişim araştırmalarına katkı sunmakta ve toplumsal kavramların kamusal söylemde dil yoluyla nasıl inşa edildiğini irdelemek için çözümlemeli bir model önermektedir.



Anahtar Kelimeler

Aile, duygu, bilişsel değerleme, Türkçe gazeteler, medya söylemi.


Kaynakça

Gelecek Sayı

Haziran 2026 Sayısı

Dergimizin Haziran 2026 (25. Sayısı) için makale kabulü devam etmektedir.

iletişim: 0505 4342666


  • Adres :Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Osmaniye/TÜRKİYE
    Telefon : 0505 4342666 Faks :
    Eposta : korkutataturkiyat@gmail.com