İnsan sosyal bir canlıdır ve diğer canlıların çoğundan farklı olarak kendi kendine yetişmez, içine doğduğu toplum tarafından bir heykeltıraşın elindeki çamur gibi şekillendirilir. Ferdin toplum gibi düşünüp davranması, birlikte hareket etmesi, aykırılığa sebep olmaması beklenir. Kanun maddeleri gibi hukukî metinlerde yazmasa da inançlar, âdetler, gelenek ve görenekler uzun süreçler sonucunda şekillenmiş ve mutlak uyulması gereken kurallardır. Ferdin ölümü toplumsal bir olaydır ve bu gerçekleştiğinde neyin, ne zaman, kimler tarafından, ne şekilde yapılacağı kolay kolay değişmeyen bu âdet ve geleneklerle bellidir. Bu çalışmada defin âdetlerinden olan kefenlemenin 16. yüzyıl Osmanlı şairi Lâmi’î Çelebi’nin Türkçe gazellerindeki tezahürleri üzerinde durulmuştur. Kefenin beyaz renkli pamuklu bir kumaştan biçilmesi, ölenin kendi parasıyla satın alınması, kefene güzel kokular sürülmesi, şehitlerin kanlı elbiseleriye gömülmesi gibi uygulama ve âdetlere Lâmi’î’nin beyitlerinde doğrudan veya söz sanatlarından faydalanarak dolaylı yollarla değindiği tespit edilmiştir. Kimsesiz ölenlerin cenaze masraflarının topluma ait olduğu, bunun için yardım istenebileceği, şairin yaşadığı dönemde kefen parası için dilenenlerin bulunduğu da beyitlerden anlaşılmaktadır. Günümüz Türkçesinde “çıkılan yolda, mücadele edilen davada her sıkıntıyı göze almak, ölüme bile hazır bulunmak” anlamlarında kullanılan “kefeni boynunda olmak” deyimi gazellerdeki dil zenginliklerindendir. Kefen kelimesinin kullanım sıklığı başka divanlarda da araştırılmış, rastgele seçilen divanlarda diğer şairlerin bu kelimeye Lâmi’î kadar rağbet etmedikleri görülmüş; şairlerin edebî kişilikleri, insanî özellikleri, hayata bakış açıları gibi konularda yorum yapabilmek üzere eserlerinin buna benzer kelimelerle taranmasının anlamlı veriler çıkarmaya yardımcı olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Lâmi’î, Lâmi’î Çelebi, gazel, defin, kefen.