Bu çalışma, Nasreddin Hoca fıkralarının diksiyon ve etkili konuşma eğitimi bakımından hangi imkânları taşıdığını metin temelli olarak incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, söz konusu metinlerin hangi sözlü performans becerileriyle ilişkilendirilebileceğini belirlemektir. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı içinde yapılandırılmış; veri toplama ve inceleme tekniği olarak doküman analizi benimsenmiştir. Araştırmanın temel korpusunu Pertev Naili Boratav’ın Nasreddin Hoca adlı eseri oluşturmuş; bu eserden amaçlı örnekleme yoluyla seçilen yedi tekil fıkra ile bir hazırcevaplık anlatı örüntüsü çözümleme birimi olarak belirlenmiştir. Bu tercih, Nasreddin Hoca geleneğinin bütününü tek bir derlemeye indirgeme iddiası taşıyan dışlayıcı bir yaklaşım değil; sınırları belirli ve izlenebilir bir korpus üzerinde derinlemesine çözümleme yapmayı amaçlayan yöntemsel bir tercihtir. Metinler; diyalog yoğunluğu, vurgu ve tonlama kırılmaları, kısa kapanış, kalıp söz üretme olanağı, sözlü icraya elverişlilik ve sınıf içi uygulanabilirlik gibi ölçütler dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Nasreddin Hoca anlatılarının üç alanda yoğunlaştığını göstermektedir: vurgu ve tonlama çalışmaları, diyalog ve hazırcevaplık becerileri ile topluluk önünde söyleyiş ve sözlü performans. Kısa, yoğun ve nükteli yapıları; kalıplaşmaya açık söyleyişleri; son söz etkisi taşıyan kapanışları ve canlandırmaya elverişli diyalog düzenleri, bu metinlerin konuşma eğitiminde yardımcı öğretim materyali olarak kullanılabileceğine işaret etmektedir. Sonuç olarak Nasreddin Hoca fıkraları, yalnızca folklorik içerik taşıyan anlatılar olarak değil, konuşma eğitimi için metin seçimi ölçütleri üreten performatif metinler olarak değerlendirilebilir.

Diksiyon, etkili konuşma, konuşma eğitimi, Nasreddin Hoca, sözlü performans.