Özet


On the Word Aba Denoting Kinship and Its Variants in Turkish Dialects of Turkey

Türkiye Türkçesi ağızları akrabalık bildiren sözcükler bakımından zengindir. Bu zenginlik araştırmacıların ilgisini çekmiş, konunun dil çalışmalarında incelenmesini sağlamıştır. Ölçünlü dilde yer almayan bazı akrabalık adları Türkiye Türkçesi ağızlarında yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Aynı şekilde ölçünlü dilde daha az anlama sahip olan bazı akrabalık adlarının ağızlarda daha çok anlama sahip olduğu görülmektedir. Bu, detaylı bir inceleme için konunun sınırlandırılmasını zorunlu kılmıştır. Bundan dolayı çalışma, Türkiye Türkçesi ağızlarında akrabalık bildiren aba sözcüğü ve varyantlarıyla sınırlandırılmıştır. Kökeni Türk dilinin ilk yazılı kaynaklarına Köktürk ve eski Uygur yazılı ürünlerine kadar giden “aba” sözcüğü, varyantlarının ve kullanıldığı anlamların çok olması yönünden diğer akrabalık adları arasında dikkat çekici bir özelliğe sahiptir. Bu özellik sözcüğün ele alınmasında etkili olmuştur. Aba sözcüğü ve varyantları, Türkiye Türkçesi ağızlarında abla, büyük kız kardeş, anne, üvey anne, analık, büyükanne, kaynana, yenge, teyze, hala, yetişmiş, büluğa ermiş küçük kız kardeş, hanım, hanımefendi, baba anlamlarıyla kullanılmaktadır.

Verilerin tespitinde öncelikli olarak Derleme Sözlüğü esas alınmış, ayrıca sözlük / dizini olan ağız çalışmalarından da yararlanılmıştır. Çalışma, aba sözcüğü özelinde Türkiye Türkçesi ağızlarında kullanılan akrabalık bildiren sözcüklerin çeşitliliğini ve anlam zenginliğini ortaya koyarak Türk dili araştırmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.



Anahtar Kelimeler

Türkiye Türkçesi ağızları, akrabalık bildiren sözcükler, aba ve varyantları.


Kaynakça

Gelecek Sayı

Aralık 2026 Sayısı Dergimizin (27. Sayısı) için makale kabulü devam etmektedir.

iletişim: korkutataturkiyat@gmail.com


  • Adres :Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Osmaniye/TÜRKİYE
    Telefon : 0505 4342666 Faks :
    Eposta : korkutataturkiyat@gmail.com