İkilemelerde bazen aynı bazen farklı kelimeler; bazen yakın veya eş anlamlı bazen ise zıt anlamlı kelimeler kullanılır. Kimi zaman ikilemenin ilk kelimesinin seslerinden biri değiştirilerek tekrar edilir. İkilemelerde kullanılan sözcüklerin ikisinin de anlamlı veya birinin anlamlı birinin anlamsız olduğu durumlar da vardır. İkilemeler, söz varlığında önemli yeri olan ve meydana gelmesi için üzerinden uzun seneler geçmesi gereken yapılardandır ve hâlen netlik kazanmamış olan konulardandır. Bu çalışmada, Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullanılan kap kacak ikilemesinin kökeni, yapısı ve sınıflandırılması hakkında tespitte bulunulmuştur. Öncelikle ikilemeler üzerine yapılan tanımlar, ikilemelerin farklı dillerdeki adlandırılışı, araştırmacıların ikilemeler için kullanılmasını önerdiği yeni terimler, ikilemelerin tasnifi, ikilemeler konusunda yanlışlar ve ikileme üzerine yapılan çalışmalardan söz edilmiştir. Daha sonra ka, kap, kacak sözcükleri ile bunların türevlerinin tarihî Türk lehçelerindeki kullanımlarına bakılmıştır. Kazak Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Altay Türkçesi, Karay Türkçesi gibi çağdaş Türk lehçelerinde ikilemelerin kullanımına dair örnekler verilmiştir. Etimoloji sözlüklerinde ka, kap, kacak kelimelerinin geçip geçmediğine bakılarak sözü edilen kelimelerle ilgili araştırmacıların görüşlerine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde kap kacak ikilemesini oluşturan kelimelerin kökeni, morfolojisi, kelimelerin aldığı eklerin kullanılma amacı, ikilemenin nasıl sınıflandırılması gerektiği konusunda öneride bulunulmuştur. Sonra ikilemedeki sözcüklerin etimolojisi yapılmaya çalışılmıştır.

Kap kacak, ka, ikileme, DLT, Tarihî Türk lehçeleri.

In reduplications sometimes different words are used; sometimes words with similar or synonymous meanings, sometimes words with a lifelong meaning. Sometimes, one of the initial sessions of the reduplication is repeated, with changes. There are also cases where the uses used in reduplications are meaningful, while one is meaningful and the other is meaningless. Reduplications are structures that hold significant place in words and require long years of continuation to form, and they are the interruption of what is still unclear. This study examines the origin, structure, and classification of the commonly used reduplication “kap kacak” in Turkish. First, it discusses definitions of reduplications, their terminology in different languages, new terms suggested by researchers for reduplications, their classification, common misconceptions about reduplications, and previous studies on them. Then, it examines the usage of the words “ka,” “kap” and “kacak,” and their derivatives, in historical Turkic dialects. Examples of reduplication usage in modern Turkic dialects such as Kazakh, Gagauz, Altai and Karaim Turkic are provided. The study also examines whether the words “ka,” “kap” and “kacak” appear in etymological dictionaries and includes researchers’ opinions on these words. In the conclusion proposes an analysis of the origin and morphology of the words forming the “kap kacak” reduplication, the purpose of the suffixes used, and how the reduplication should be classified. Finally, it attempts to analyze the etymology of the words in the reduplication.

Kap kacak, ka, reduplication, DLT, historical Turkic dialects.