Bu çalışma, Nasreddin Hoca fıkralarının diksiyon ve etkili konuşma eğitimi bakımından hangi imkânları taşıdığını metin temelli olarak incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, söz konusu metinlerin hangi sözlü performans becerileriyle ilişkilendirilebileceğini belirlemektir. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı içinde yapılandırılmış; veri toplama ve inceleme tekniği olarak doküman analizi benimsenmiştir. Araştırmanın temel korpusunu Pertev Naili Boratav’ın Nasreddin Hoca adlı eseri oluşturmuş; bu eserden amaçlı örnekleme yoluyla seçilen yedi tekil fıkra ile bir hazırcevaplık anlatı örüntüsü çözümleme birimi olarak belirlenmiştir. Bu tercih, Nasreddin Hoca geleneğinin bütününü tek bir derlemeye indirgeme iddiası taşıyan dışlayıcı bir yaklaşım değil; sınırları belirli ve izlenebilir bir korpus üzerinde derinlemesine çözümleme yapmayı amaçlayan yöntemsel bir tercihtir. Metinler; diyalog yoğunluğu, vurgu ve tonlama kırılmaları, kısa kapanış, kalıp söz üretme olanağı, sözlü icraya elverişlilik ve sınıf içi uygulanabilirlik gibi ölçütler dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Nasreddin Hoca anlatılarının üç alanda yoğunlaştığını göstermektedir: vurgu ve tonlama çalışmaları, diyalog ve hazırcevaplık becerileri ile topluluk önünde söyleyiş ve sözlü performans. Kısa, yoğun ve nükteli yapıları; kalıplaşmaya açık söyleyişleri; son söz etkisi taşıyan kapanışları ve canlandırmaya elverişli diyalog düzenleri, bu metinlerin konuşma eğitiminde yardımcı öğretim materyali olarak kullanılabileceğine işaret etmektedir. Sonuç olarak Nasreddin Hoca fıkraları, yalnızca folklorik içerik taşıyan anlatılar olarak değil, konuşma eğitimi için metin seçimi ölçütleri üreten performatif metinler olarak değerlendirilebilir.

Diksiyon, etkili konuşma, konuşma eğitimi, Nasreddin Hoca, sözlü performans.

This study examines, through a text-based analysis, the possibilities that Nasreddin Hodja anecdotes offer for diction and effective speaking education. Its primary aim is to determine which oral performance skills can be associated with these texts. The study was designed within a qualitative research framework, and document analysis was adopted as the method of data collection and analysis. The study adopts Pertev Naili Boratav’s Nasreddin Hoca as its primary corpus, from which seven individual anecdotes and one repartee pattern were selected through purposive sampling as the units of analysis. This choice is methodological rather than exclusionary: rather than claiming to represent the whole Nasreddin Hodja tradition, the article works within a bounded and traceable corpus while acknowledging the existence of other compilations and textual witnesses. The texts were evaluated according to criteria such as dialogue density, shifts in stress and intonation, concise closure, the potential to generate formulaic expressions, suitability for oral delivery, and classroom applicability. The findings cluster around three main areas: stress and intonation practice, dialogue and repartee skills, and public speaking and oral performance. Their brevity, wit, formulaic phrasing, and compact dialogue structures make these narratives well suited to speaking education, especially for work on closure and enactment. Nasreddin Hodja anecdotes may therefore be read not only as folkloric narratives but also as performance-oriented texts that can inform material selection in speaking instruction.

Diction, effective speaking, speaking education, Nasreddin Hodja, oral performance.