Sivas Yöresi Türkülerinin Yapısal ve Tematik Evreni: TRT THM Repertuvarı Kapsamında Bir İnceleme
(The Structural and Thematic Landscape of Sivas Folk Songs: An Analysis Based on the TRT Turkish Folk Music Repertoire )

Yazar : Can AYDOĞDU    
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 25
Sayfa : 115-133
Doi : 834
    


Özet

Bu araştırma, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Türk halk müziği (TRT THM) repertuvarında Sivas yöresi adıyla kayıtlı uzun hava ve kırık hava örneklerinin müziksel yapı ve tematik içerik bakımından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüş olup 492 sözlü eser makamsal etki, kırık hava-uzun hava dağılımı, usul, kaynak kişi, derleyen ve şiirsel metinlerde öne çıkan tematik yönelimler doğrultusunda incelenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz kapsamında frekans ve yüzde dağılımlarıyla yorumlanmıştır. Repertuvardaki incelemelerden hareketle hüseyni ve uşşak makam etkilerinin repertuvarda belirgin yoğunluk oluşturduğu, kırık havaların uzun havalara göre daha geniş bir temsil alanına sahip olduğu, kırık hava örneklerinde 2/4 ve 4/4’lük ritmik yapıların öne çıktığı bulgularına ulaşılmıştır. Kaynak kişi ve derleyen dağılımları ise Âşık Veysel Şatıroğlu ve Muzaffer Sarısözen isimleri etrafında yoğunlaşmaktadır. Tematik açıdan birden fazla anlam alanını içeren eserlerin yanı sıra aşk/sevda, dinî ve şikâyet/sitem içeriklerinin öne çıkması, Sivas yöresi repertuvarının kişisel yaşantı, duygusal deneyim, inanç, sözlü kültür ve toplumsal bellekle ilişkili bir anlatı alanı sunduğuna işaret etmektedir. Bu durum, Sivas türkülerinin yalnızca müziksel yapı yönüyle değil, anlam üretimi bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyan temel sonuçlardan biridir. Çalışmanın, Sivas yöresi türkülerinin yapısal ve tematik özelliklerini birlikte ele alması yönüyle Türk halk müziği literatürüne katkı sunacağı düşünülmektedir.



Anahtar Kelimeler

Türk halk müziği, TRT repertuvarı, Sivas yöresi, yapısal inceleme, tematik inceleme.



Abstract

This study aims to evaluate the uzun hava and kırık hava examples registered under the Sivas region in the Turkish Radio and Television Corporation Turkish Folk Music (TRT THM) repertoire in terms of musical structure and thematic content. Conducted through document analysis within a qualitative research approach, the study examines 492 vocal works according to maqam effect, kırık hava-uzun hava distribution, usul, source person, compiler, and thematic orientations foregrounded in poetic texts. The data were interpreted through frequency and percentage distributions within descriptive analysis. The findings indicate that hüseyni and uşşak maqam effects show a notable concentration in the repertoire, kırık hava examples have a broader representational scope than uzun hava examples, and 2/4 and 4/4 rhythmic structures are prominent among kırık hava works. Source person and compiler distributions concentrate around Âşık Veysel Şatıroğlu and Muzaffer Sarısözen. The prominence of works containing multiple semantic fields, together with love, religious, and complaint/reproach themes, suggests that the Sivas repertoire offers a narrative field associated with personal experience, emotional expression, belief, oral culture, and collective memory. The study may contribute to Turkish folk music literature by addressing structural and thematic features together.



Keywords

Turkish folk music, TRT repertoire, Sivas region, structural analysis, thematic analysis.


Gelecek Sayı

Eylül 2026 Sayısı

Dergimizin Eylül 2026 (26. Sayısı) için makale kabulü devam etmektedir.

iletişim: 0505 4342666


  • Adres :Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Osmaniye/TÜRKİYE
    Telefon : 0505 4342666 Faks :
    Eposta : korkutataturkiyat@gmail.com