Türk Halk Müziği ve Geleneksel Dokumalardaki Geyik Mitinin Tematik Analizi
(A Thematic Analysis of the Deer Myth in Turkish Folk Music and Traditional Weaving )

Yazar : Elif KUÇ  & Alper ŞAKALAR  
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 25
Sayfa : 196-213
Doi : 841
    


Özet

Bu araştırma, Türk kültür havzasında on beş bin yıllık köklü ve kesintisiz bir geçmişe sahip olan geyik mitini, disiplinlerarası bir düzlemde ele alıp incelemektedir. Sadece metinsel yapılara odaklanmaktan ziyade, sözlü gelenekte yankılanan lirik ifadelerle geleneksel dokuma tezgâhlarında somutlaşan görsel hafıza arasındaki girift anlamsal köprülerin gün yüzüne çıkarılması araştırmanın temel gayesidir.  Çalışmanın yönteminde nitel araştırma yaklaşımları benimsenmiş, temel çerçeve olarak durum çalışması deseni tercih edilmiştir.  Bu kapsamda, TRT Türk Halk Müziği repertuvarına kayıtlı otuz altı adet türkü güftesi nitel içerik analizi teknikleriyle, yöresel halı ve kanaviçe yüzeylerindeki görsel nakışlar ise göstergebilimsel çözümleme vasıtasıyla detaylıca irdelenmiştir. Elde edilen çözümlemeler, geyik imgesinin estetik bir tabiat bezemesi olmanın yanı sıra ulaşılamaz sevgiliyi, yalnızlığı ve kutsal doğaya sığınma arzusunu simgeleyen son derece devingen bir inanç sistemi olduğunu apaçık gözler önüne sermektedir. Ozanların mısralarında işlenen av ve avcı trajedileri ile Pazırık’tan günümüze kadar uzanan dokumalardaki sert hayvan mücadele sahneleri birbirini kusursuzca desteklemektedir. Bunlar, ekolojik sınırları zihinlere kazıyan oldukça işlevsel birer bellek aktarım aracı vazifesi görmektedir. Nihayetinde, kültürümüzün işitsel dünyasındaki sesler ile tezgâhlardaki dilsiz ilmeklerin ortak bir felsefi kökenden beslendiği bilimsel olarak kanıtlanmıştır.



Anahtar Kelimeler

Geyik, Türk halk müziği, geleneksel dokuma, kültürel hafıza, göstergebilim.



Abstract

This research examines the deer myth, which has a deep-rooted and continuous history of fifteen thousand years in the Turkish cultural basin, on an interdisciplinary level. Rather than solely focusing on textual structures, our main objective is to reveal the intricate semantic bridges between the lyric cries echoing in the oral tradition and the visual memory embodied in traditional weaving looms. As the methodology of the study, qualitative research approaches that offer an in-depth understanding of phenomena in social sciences were adopted, and the case study design was preferred as the primary framework. In this broad context, thirty-six folk song lyrics registered in the TRT Turkish Folk Music repertoire were analyzed in detail through qualitative content analysis techniques, while visual embroidery on regional carpets and cross-stitch surfaces was examined via semiotic analysis. The obtained analyses clearly demonstrate that the deer image is not only an aesthetic nature ornament but also a highly active belief system symbolizing the unreachable lover, deep loneliness, and the desire to take refuge in the bosom of sacred nature. The hunting and hunter tragedies processed in the lines of the minstrels flawlessly support those harsh animal struggle scenes in textiles extending from Pazyryk to the present day. These serve as highly functional memory transmission tools that engrave ecological boundaries into minds. Ultimately, it has been scientifically proven that the voice of our culture in the auditory world and the mute knots on the looms feed from a common philosophical root.



Keywords

Deer, Turkish folk music, traditional weaving, cultural memory, semiotics.


Gelecek Sayı

Eylül 2026 Sayısı

Dergimizin Eylül 2026 (26. Sayısı) için makale kabulü devam etmektedir.

iletişim: 0505 4342666


  • Adres :Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Osmaniye/TÜRKİYE
    Telefon : 0505 4342666 Faks :
    Eposta : korkutataturkiyat@gmail.com