Türkçedeki atasözlerini sözel iletişim unsurları açısından incelemeyi amaçlayan bu çalışma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın veri setini Ömer Asım Aksoy’un “Atasözleri Sözlüğü” ve Metin Yurtbaşı’nın “Sınıflandırılmış Türk Atasözleri” oluşturmaktadır. Türkçedeki atasözlerinde sözlü iletişim kültürünün yerine ilişkin bir panorama oluşturma düşüncesiyle gerçekleştirilen bu çalışmada veri toplama aracı olarak belgesel tarama yöntemine başvurulmuş, veri çözümlemelerinde ise içerik analizinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda sözlü iletişim becerisiyle ilgili 398 atasözü tespit edilmiş ve bunlar 11 tema ile 28 kategori altında sınıflanmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlardan hareketle, atasözlerinde en çok “tutarlı konuşmak” (%16), “söylemin gücünü fark etmek” (%15), “ölçülü konuşmak” (%12) temalarının vurgulandığı; bununla beraber “yalan söylememek”, “sözün etkisi”, “yerinde ve zamanında konuşmak” kategorilerinin ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda çalışma, en genel manasıyla Türkçedeki atasözlerinde sözel iletişimin bir beceriler bütünü ve ahlaki bir sorumluluk alanı olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır.

Atasözleri, iletişim, konuşma, dinleme.

This study, which aims to examine Turkish proverbs in terms of their elements of oral communication, was conducted using a qualitative research method. The dataset of the study consists of Ömer Asım Aksoy's "Dictionary of Proverbs" and Metin Yurtbaşı's "Classified Turkish Proverbs". This study, carried out with the idea of creating a panorama of the place of oral communication culture in Turkish proverbs, employed the documentary research method as a data collection tool, and content analysis was used in the data analysis. As a result of the research, 398 proverbs related to oral communication skills were identified and classified under 11 themes and 28 categories. Based on the results obtained in the study, it was determined that the most emphasized themes in proverbs were "speaking consistently" (16%), "recognizing the power of discourse" (15%), and "speaking moderately" (12%); however, the categories of "not lying", "the impact of words", and "speaking appropriately and at the right time" were also prominent. In this context, the study reveals that, in the broadest sense, verbal communication in Turkish proverbs is seen as a set of skills and a moral responsibility.

Proverbs, communication, speaking, listening.