Osmanlı Dönemi Seramik Şamdanlarının Gelişimi
(The Development of Ceramic Candlesticks in the Ottoman )

Yazar : Azize Melek ÖNDER    
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2025
Sayı : 23
Sayfa : 348-360
Doi : 710
    


Özet

Seramik eserler, toplumların yaşam biçimlerini, estetik anlayışlarını ve teknik kapasitelerini yansıtan temel göstergeler arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda, Osmanlı döneminde üretilen seramik şamdanlar, yalnızca işlevsel nitelikleriyle değil, aynı zamanda sanatsal değerleriyle de dikkat çeken nesnelerdir. Araştırmada, seramik şamdanların biçimsel özellikleri, üretim teknikleri ve süsleme anlayışı, görsel materyallerle desteklenerek analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında yalnızca masa ya da zemin kullanımına uygun olan seramik şamdanlara odaklanılmış; el şamdanları inceleme dışı bırakılmıştır. Osmanlı dönemine ait örneklerin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla, Selçuklu dönemine ait bazı seramik şamdanlar tarihsel arka plan çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, "çini" kavramı da seramik sanatının bir uzantısı olarak ele alınmış ve mevcut literatür doğrultusunda çalışmaya entegre edilmiştir. Seramik şamdanlarla madeni şamdanlar arasındaki biçimsel ve işlevsel etkileşimler karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınmış, bu etkileşimlerin seramik sanatının dönüşüm süreçlerine nasıl katkı sunduğu irdelenmiştir. Ayrıca, seramik üretiminde metal işçiliğiyle kurulan teknik ve estetik ilişkiler de değerlendirilerek bu iki disiplin arasındaki bağlantılar ortaya konulmuştur. Çeşitli coğrafi bölgelerden ve farklı koleksiyonlardan seçilen örnekler üzerinden yürütülen bu araştırma, Osmanlı dönemine ait seramik şamdanların İslam sanatındaki yerini daha derinlemesine ortaya koymayı ve bu alandaki mevcut literatür boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda çalışma, İznik, Kütahya ve Çanakkale gibi Osmanlı dönemi seramik üretiminin ana merkezlerinde görülen şamdan formlarının gelişimini ele alarak, konuya yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır



Anahtar Kelimeler

Seramik sanatı, Osmanlı dönemi, Selçuklu dönemi, aydınlatma objeleri, şamdan.



Abstract

Ceramic artifacts are among the fundamental indicators reflecting societies' lifestyles, aesthetic understandings, and technical capabilities. Accordingly, ceramic candlesticks produced during the Ottoman period are objects that stand out not only for their functional qualities but also for their artistic value. The study analyzed the formal characteristics, production techniques, and decorative elements of ceramic candlesticks, supported by visual materials. The study focused solely on ceramic candlesticks suitable for table or floor use; hand-made candlesticks were excluded. To better understand examples from the Ottoman period, some ceramic candlesticks from the Seljuk period were also evaluated within their historical context. Furthermore, the concept of "tile" is considered an extension of ceramic art and integrated into the study in line with existing literature. The formal and functional interactions between ceramic candlesticks and metal candlesticks are examined from a comparative perspective, exploring how these interactions contributed to the transformation of ceramic art. Furthermore, the technical and aesthetic relationships established through metalwork in ceramic production are evaluated, revealing the connections between these two disciplines. This research, conducted on examples selected from various geographical regions and different collections, aims to reveal the place of ceramic candlesticks from the Ottoman period in Islamic art in more depth and to fill the existing literature gap in this field. By examining the development of candlestick forms seen in the major centers of Ottoman-era ceramic production, such as İznik, Kütahya, and Çanakkale, the study aims to provide a new perspective for future research on the subject.



Keywords

Ceramics art, Ottoman period, Seljuk period, lighting objects, candlestick.


Gelecek Sayı

Mart 2026 Sayısı

Dergimizin Mart 2026 (24. Sayısı) için makale kabulü devam etmektedir.

iletişim: 0505 4342666


  • Adres :Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Osmaniye/TÜRKİYE
    Telefon : 0505 4342666 Faks :
    Eposta : korkutataturkiyat@gmail.com