Mekân, kültürel belleğin oluşumu, aktarımı ve sürekliliğinde yalnızca fiziksel bir çevre ya da barınma alanı değil, aynı zamanda çok katmanlı duyusal deneyimlerin, toplumsal etkileşimlerin ve gündelik yaşam pratiklerinin kesiştiği üretken ve dinamik bir alan olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, literatür ve doküman incelemesine dayalı nitel bir araştırma yaklaşımı çerçevesinde mekân–kültürel bellek ilişkisini geleneksel konutlar üzerinden ele almaktadır. Kültürel belleğin, mekânın fiziksel örgütlenişi, yönlenişi, ölçeği, kullanılan yerel yapı malzemeleri ve bu mekânlarda şekillenen yaşam biçimleri aracılığıyla nasıl üretildiği ve sürdürüldüğü kuramsal bir çerçevede incelenmiştir. Bu kapsamda Türkiye’nin farklı bölgelerindeki geleneksel konut örnekleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; sofa, avlu ve yarı açık mekânlar gibi geçiş ve etkileşim alanlarının gündelik yaşam pratiklerini organize ederek sosyal ilişkilerin ve hafıza aktarımının sürdürülmesindeki rolü tartışılmıştır. Ayrıca ahşap, taş ve kerpiç gibi yerel yapı malzemelerinin oluşturduğu duyusal deneyimlerin mekânsal algı ve bellek süreçleriyle ilişkisi değerlendirilmiştir. Literatürden elde edilen bulgular, mekânın yalnızca fiziksel bir barınma birimi değil, kültürel belleğin duyusal, toplumsal ve gündelik pratikler aracılığıyla üretildiği, yeniden yorumlandığı ve kuşaklar arası aktarıldığı çok boyutlu bir yapı olarak ele alınabileceğini göstermektedir.

Mekân, kültürel bellek, duyusal deneyim, gündelik yaşam pratikleri, geleneksel konut.

Space is regarded not only as a physical environment or a shelter that supports the formation, transmission, and continuity of cultural memory, but also as a productive and dynamic domain where multilayered sensory experiences, social interactions, and everyday life practices intersect. This study examines the relationship between space and cultural memory through traditional dwellings within the framework of a qualitative research approach based on literature review and document analysis. The ways in which cultural memory is produced and sustained through the physical organization, orientation, scale, local building materials, and lifestyles associated with these spaces are explored from a theoretical perspective. In this context, traditional housing examples from different regions of Türkiye are comparatively evaluated, and the role of transitional and interaction spaces such as sofas, courtyards, and semi-open spaces in organizing everyday life practices and sustaining social relations and memory transmission is discussed. In addition, the relationship between the sensory experiences generated by local building materials such as wood, stone, and adobe and the processes of spatial perception and memory is examined. The findings derived from the literature indicate that space can be understood not merely as a physical shelter but as a multidimensional structure through which cultural memory is continuously produced, reinterpreted, and transmitted across generations through sensory, social, and everyday practices.

Space, cultural memory, sensory experience, everyday life practices, traditional housing.