Ka’b b. Züheyr’in Kasîde-i Bürde’si İslam kültüründe oldukça rağbet görmüş bir na’ttır. Şiir bu yönüyle özellikle tercüme ve şerh geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Öncelikle Arap ve Fars edebiyatlarında görülen Kasîde-i Bürde’yi şerh etme geleneği sonrasında Türk edebiyatında da görülmeye başlamış ve bu çerçevede çeşitli eserler ortaya konmuştur. Bu çalışma, 18. yüzyıl Osmanlı âlimlerinden Üsküdârî Mustafa İsâmüddin Efendi’nin Aksa’l-Müfâd fî Tercemeti’ş-Şerhayn ve Künhü’l-Murâd fî Beyâni Bânet Su’âd adlı eserinin incelemesidir. Klasik Türk edebiyatında tercüme ve şerh geleneği bağlamında ele alınan bu eser, Ka’b b. Züheyr’in Kasîde-i Bürde’sine yazılmış Türkçe bir şerh derlemesidir. Çalışmada öncelikle eserin İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’ndeki iki nüshası tanıtılmış; ardından muhteva ve şerh metodu ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. İsâmüddin Efendi; Celâleddin es-Suyûtî, İbn Hişâm ve Kâzerûnî’nin şerhlerini lugat, nahiv ve anlam boyutlarını tamamlayacak şekilde bir araya getirerek açıklamalı bir derleme oluşturmuştur. Çalışma sonunda şârihin meydana getirdiği eserin oldukça ayrıntılı olduğu ve daha önce kaleme aldığı şerh metnini de içinde barındırarak kapsayıcı ve zenginleştirilmiş bir metin hüviyetine sahip olduğu tespit edilmiştir.

Osmanlı edebiyatı, Üsküdârî Mustafa İsâmüddin Efendi, Kasîde-i Bürde, şerh, tercüme, Aksa’l-Müfâd fî Tercemeti’ş-Şerhayn ve Künhü’l-Murâd fî Beyâni Bânet Su’âd.

Ka’b b. Zuhayr’s Qasidat al-Burda is a highly acclaimed na’t that has enjoyed immense popularity within Islamic culture, holding a prominent place particularly in the tradition of translation and commentary. Following the established practices in Arabic and Persian literatures, the tradition of exegesis on Qasidat al-Burda eventually emerged within Turkish literature, yielding a diverse corpus of works. Among these is the treatise penned by Üsküdârî Mustafa Isâmuddîn Efendi, a distinguished figure in the eighteenth-century Ottoman scholarly milieu. This study examines Isâmuddîn Efendi’s work titled Aksa’l-Müfâd fî Tercemeti’ş-Şerhayn ve Künhü’l-Murâd fî Beyâni Bânet Su’âd. Evaluated through the lens of the translation and commentary tradition in Classical Turkish literature, the work constitutes a Turkish commentary compilation on Ka’b b. Zuhayr’s Qasidat al-Burda. The paper first introduces the two manuscript copies of the work preserved in the Istanbul University Nadir Eserler Kütüphanesi, and subsequently offers a detailed analysis of its thematic content and hermeneutical method. By synthesizing the commentaries of Jalâl al-Dîn al-Suyûtî, Ibn Hishâm, and al-Kâzerûnî, Isâmuddîn Efendi constructed an annotated compilation that harmoniously complements the lexical, syntactic, and semantic dimensions of the text. Consequently, this study demonstrates that the commentator’s work is remarkably detailed, achieving a comprehensive and enriched textual identity by incorporating his own earlier commentary.

Ottoman literature, Üsküdârî Mustafa Isâmuddîn Efendi, Qasidat al-Burda, commentary, translation, Aksa’l-Müfâd fî Tercemeti’ş-Şerhayn ve Künhü’l-Murâd fî Beyâni Bânet Su’âd.