Nazar inancı, kötü bakışların kişi, hayvan, ev veya değerli nesneler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği düşüncesine dayanan ve kökeni İslamiyet öncesi dönemlere kadar uzanan yaygın bir halk inancıdır. Farklı toplum ve kültürlerde çeşitli biçimlerde varlığını sürdüren bu inanç, nazardan korunmaya yönelik uygulamaların ve koruyucu objelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu objeler genel olarak “nazarlık” olarak adlandırılmaktadır. Nazarlıklar biçim, malzeme, kullanım alanı ve sembolik anlam bakımından çeşitlilik göstermektedir. Bu çalışma kapsamında, Van yöresinde kullanılan geleneksel nazarlıklar halk inanışları, gündelik yaşam pratikleri, kullanım biçimleri ve sembolik anlamları bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın verileri, Van’ın farklı bölgelerinde gerçekleştirilen saha çalışmaları aracılığıyla elde edilmiş ve tespit edilen nazarlık örnekleri fotoğraflanarak belgelenmiştir. Saha çalışmaları sonucunda üzerlik otu, nazar boncuğu, muska, at nalı, minyatür ayakkabı, hayvan boynuzu ve kafatası gibi çeşitli nesnelerin nazardan korunma amacıyla kullanıldığı belirlenmiştir. Çalışmanın temel amacı, daha önce kapsamlı biçimde araştırılmamış olan Van’daki geleneksel nazarlık örneklerini bilim dünyasına tanıtmak ve bu objelerin yöre halkının inanç dünyasındaki yerini ortaya koymaktır. Araştırma, nazarlıkların yalnızca koruyucu objeler olmadığını, aynı zamanda Van’ın geleneksel kültürünü ve somut olmayan kültürel mirasını yansıtan önemli unsurlar olduğunu ortaya koymaktadır.

Gelenek, halk kültürü, nazar, nazarlık, Van.

The belief in the evil eye is a widespread folk belief rooted in the idea that malicious glances can have negative effects on people, animals, homes, or valuable objects, and its origins date back to pre-Islamic times. This belief, which persists in various forms across different societies and cultures, has led to the emergence of practices and protective objects designed to ward off the evil eye. These objects are generally referred to as “evil eye charms” and vary in terms of form, material, area of use, and symbolic meaning. Within the scope of this study, traditional evil eye charms used in the Van region were examined in the context of folk beliefs, daily life practices, usage patterns, and symbolic meanings. The data for the research were obtained through fieldwork conducted in various regions of Van; the identified examples of nazarlık were photographed and documented. As a result of the fieldwork, it was determined that various objects—such as the “üzerlik” herb, the “nazar boncuğu” (evil eye bead), amulets, horseshoes, miniature shoes, and animal horns—are used for protection against the evil eye. The primary objective of this study is to introduce the traditional examples of amulets in Van—which have not previously been comprehensively researched—to the scientific community and to reveal the place these objects hold in the local people’s belief system. The research demonstrates that amulets are not merely protective objects but also important elements that reflect Van’s traditional culture and intangible cultural heritage.

Tradition, folk culture, the evil eye, amulets, Van.