Modern Türk şiirinin kurucu kalemlerinden olan Yahya Kemal Beyatlı’nın Yeni Türk şiirinin Tanzimat’tan Cumhuriyet dönemine uzanan gelişimine dair değerlendirmeleri çeşitli yazılarında ve mülakatlarında dağınık değerlendirmeler hâlinde yer almakta; Beyatlı hakkındaki biyografik çalışmalarda ya da poetikasını ele alan çalışmalarda da konu baştan sona devamlılık arz edecek biçimde ele alınmamaktadır. Bu çalışma Beyatlı’nın modern Türk şiirine ilişkin değerlendirmelerini onun poetik görüşüne ışık tutacak biçimde bütünsel biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede kısaca ifade edilecek olursa bu makalede, Yahya Kemal’in şiir anlayışının oluşumunda Paris yılları, Fransız şiiriyle kurduğu ilişki, Edebiyat-ı Cedîde’den ayrılma iradesi ve “kendimizden” doğan yeni bir şiir arayışı belirleyiciliği tartışılmış; onun Tanzimat şairleri, Servet-i Fünun ve Fecr-i Âtî mensupları, Nev-Yunânîlik tecrübesi, millî şiir anlayışı ve Cumhuriyet dönemi şairleri hakkındaki görüşleri kendi yazıları, mülâkatları ve aktarılan hatıralar üzerinden izlenmiştir. Yahya Kemal, Yeni Türk şiirini değerlendirirken mazmun karşısında terkibi, yazılan ve okunan şiir karşısında söylenen ve dinlenilen şiiri, mekanik vezin karşısında derûnî âhengi, taklit karşısında millî ve kültürel devamlılığı öne çıkarır. Namık Kemal, Abdülhak Hâmid, Recâizâde Mahmut Ekrem, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin ve Ahmet Hâşim’e dair hükümleri, yeniliği bütünüyle reddetmeyen; katkı ile eksikliği birlikte gözeten bir bakışı ortaya koyar. Beyatlı, güncel şiiri onun gelenekle ilişkisi ve klasik birikimle olan söyleşme yeteneği ölçüsünde ciddiye alır. Geleneksel şiir birikimiyle söyleşmeyi bilmeyen, onun estetik inceliğini görmezden gelen, onu çok yönlü olarak kendi yapılanışının bir unsuru kılmayan yeni şiir, yeni değil köksüzdür; edebiyatın sofistidir: Şiire benzeyen ancak şiir olmayandır. Bu çerçevede Yahya Kemal’in yeni şiir tasavvurunun, klasik şiir birikimiyle modern şiir arayışını süreklilik dahilinde kavrayan, ideolojik kırılmaların karşısında sanatsal belleği koruyan bir yapı arz ettiği görülmektedir. Bu anlamda o sanatsal bağlamda bir unutma çağının belleğidir. Sonuçta Yahya Kemal’in yeni şiir tasavvuru, klasik birikimden beslenen, İstanbul Türkçesine yaslanan ve estetik değeri siyasî faydanın önünde tutan bir şiir anlayışı olarak belirmektedir.

Yahya Kemal Beyatlı, yeni Türk şiiri, şiir estetiği, millî şiir, modernleşme

Yahya Kemal Beyatlı, a foundational figure of modern Turkish poetry, offered observations on the evolution of New Turkish poetry—spanning from the Tanzimat era to the Republic—scattered across various essays and interviews; furthermore, neither biographical studies nor analyses of his poetics have addressed this subject with a consistent, comprehensive narrative. This study aims to present Beyatlı’s assessments of modern Turkish poetry holistically, shedding light on his poetic vision. In this context, the article discusses the formative influences on Yahya Kemal’s conception of poetry: his years in Paris, his engagement with French poetry, his resolve to break away from the Edebiyat-ı Cedîde movement, and his quest for a new poetry rooted in "our own" identity. It also traces his views regarding Tanzimat poets, members of the Servet-i Fünun and Fecr-i Âtî movements, the Nev-Yunânîlik (Neo-Hellenism) experience, the concept of national poetry, and poets of the Republican era, drawing upon his own writings, interviews, and recorded reminiscences. When evaluating New Turkish poetry, Yahya Kemal prioritizes terkip (organic synthesis) over mazmun (conventional imagery); the poem that is spoken and heard over the one merely written and read; derûnî âhenk (inner harmony) over mechanical meter; and national and cultural continuity over imitation. His judgments concerning figures such as Namık Kemal, Abdülhak Hâmid, Recâizâde Mahmut Ekrem, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, and Ahmet Hâşim reveal a perspective that does not reject innovation outright but rather weighs both contributions and shortcomings. Beyatlı takes contemporary poetry seriously in proportion to its relationship with tradition and its capacity to engage in a dialogue with the classical heritage. New poetry that fails to converse with the body of traditional verse, ignores its aesthetic refinement, and does not integrate it—in a multifaceted way—into its own structure is not truly new but rootless; it is the "sophist" of literature: something that resembles poetry yet is not poetry. In this context, Yahya Kemal’s vision of new poetry presents a structure that comprehends the quest for modern poetry and the classical poetic heritage as a continuum, while preserving artistic memory in the face of ideological ruptures. In this sense, he serves as the memory of an age of forgetting within the artistic realm. Ultimately, Yahya Kemal’s new conception of poetry emerges as an approach that draws upon the classical heritage, relies on Istanbul Turkish, and prioritizes aesthetic value over political utility.

Yahya Kemal Beyatlı, modern Turkish poetry, poetics, national poetry, modernization.